وبلاگ تخصصی پرستاری کودکان

 ( کودکان 5-3 سال)

· رژیم غذایی کودکان پیش دبستانی شبیه نوپایان است ؛ به طوری که میزان نیاز به کالری ،مایعات و چربی کاهش خفیف تری پیدا خواهد کرد اما نیاز به املاح ،ویتامین ها و ریزمغذی ها هم چنان مهم است.

· در رژیم غذایی  کودکان پیش دبستانی باید از همه گروه های غذایی استفاده شود و انواع مختلف مواد غذایی را برای کودک  فراهم کنند که اطمینان دارند کودک به آسانی آنها را می پذیرد. مثلا چون علاقه ذاتی کودک نسبت به مزه شیرین و غذاهای شیرین، نسبت به سایر غذاها بيشتر است در نتيجه ممکن است کودک از پذیرش سایر مزه ها و طعم ها امتناع ورزد. بنابراین والدین باید کودک را به خوردن مواد غذایی با طعم ها و مزه های مختلف تشویق نمایند تا مصرف غذاهای متنوع توسط کودک افزایش یابد. در ضمن بهتر است مواد غذایی مختلف با درجات سفتی و نرمی متفاوت و انواع رنگ ها به کودک عرضه گردد تا جذابیت غذاها برای کودک بیشتر باشد.

گروه های غذایی عبارتند از

شیر و فراورد های لبنی:

شیر کامل، پنیر، ماست، بستنی و ... به طور متوسط شیر و فراورده های آن، حدود دو سوم کلسیم و یک سوم پروتئین دریافتی کودک را تشکیل می دهند.کودک باید تشویق شود حداقل 3- 4 لیوان در روز این مواد را مصرف کند.

گوشت ومواد پروتئینی :

گوشت گوساله، گوشت گوسفند، ماهی، مرغ، حبوبات (عدس، لوبیا)، تخم مرغ وآجیل(مغزها)هستند.
گوشت و فراورده های آن حدود یک چهارم کل پروتئین دریافتی کودک را تشکیل می دهند.

کودک را به خوردن گوشت های کم چربی باید عادت داد. در زمان طبخ گوشت نیز بهتر است ازاضافه کردن روغن خودداری نمود یا به مقدار کم استفاده نمود.گوشت قرمز یکی از منابع خوب آهن هم است.

نان و غلات وسیب زمینی :

سیب زمینی، ماکارونی، برنج و نان صبحانه برای کودکان این گروه سنی، مناسب هستند. باید تلاش کرد حداقل یک سهم از این گروه غذایی در هر وعده غذایی کودک گنجانده شود.ازغلات سبوس دار

می توان استفاده نمود سبوس غلات از یبوست کودک نیزجلوگیری می کند.

 میوه و سبزیجات:

میوه های مناسب شامل گلابی، موز، سیب، پرتغال، کیوی (از دو سالگی به بعد)، توت فرنگی، تمشک، هندوانه، خربزه، کشمش و ... هستند و سبزی های مناسب نیز شامل هویج پخته، نخود، گل کلم، خیار، انواع فلفل سبز یا قرمز و ... می باشند. بهتر است سبزی ها را خرد کرد و یا به صورت نیم پز به کودکان کم سن عرضه نمود.
میوه ها و سبزی هایی که زیاد سفت هستند و می توانند سبب خفگی شوند نباید به کودکان زیر 3 سال داده شوند. کلم منبع خوب آهن است اما کودکان اغلب به آن علاقه ای ندارند.

سبزی ها را می توان به سوپ کودک اضافه کرد و یابرای ایجاد تنوع و سرگرمی او به کار برد: مثلا از سبزی هایی مانند هویج و فلفل برای ایجاد شکل صورت، روی پیتزا استفاده نمود.

 مواد چربی و شیرینی جات :

گرچه این مواد کالری لازم را به بدن می رساند ولی مواد مغذی دیگر را یا ندارند یا بسیار کم دارند این مسئله در مورد نوشیدنی هایی مانند نوشابه های گازدار، شربت هایی که از آب مرکبات تهیه می شوند و نیز در مورد آب نبات ها، شکر و قندصدق میکند.  مصرف مواد شیرین باید محدود شود و در صورت امکان بعد از وعده های غذاباشد.
مصرف نوشابه های گازدار، آب میوه ها، مواد غذایی چرب مانند چیپس، خامه، شکلات و بستنی باید محدود شوند.

آيا مي دانيد چرا كودكان زير 5 سال نسبت به كمبود ويتامين A حساس تر هستند؟

كودكان زير 5 سال دوران سريع رشد را مي گذرانند وبراي رشد خود به ويتامين A بيشتري نياز دارند. پس اگر در برنامه غذايي آنها منابع ويتامين A به اندازه كافي وجود نداشته باشد بسرعت دچار كمبود مي شوند. بويژه آنكه، در اين سنين معمولا" كودكان بيشتر به بيماريهاي اسهالي و عفونتهاي تنفسي و آلــــودگـــي هاي انـــگلي مبتلا مي شوند ودر اثر اين بيماريها دچار بي اشتهايي شده و غذاي كمتري مي خورند در نتيجه ويتامين كمتري به بدنشان مي رسد و ضمنا" جذب اين ويتامينها در بدن در دوران بيماري كمتر مي شود. در برنامه غذايي روزانه كودك خود از منابع غذايي ويتامين A مثل جگر، زرده تخم مرغ، شير و لبنيات، كره، سبزيهاي زرد مثل هويج، كدو حلوايي و ميوه هاي زرد و نارنجي رنگ مثل آلو، زردآلو ، خرمالو، طالبي استفاده كنيد كه كودكتان دچار كمبود ويتامين A نشود.

كمبود ويتامين A چه عوارضي در كودكان زير 5 سال دارد؟

ويتامين A براي رشد كودك ضروري است. علاوه بر آن به مقاومت بدن كودك در مقابل بيماريهاي عفوني كمك مي كند و كمبود آن موجب اختلال رشد، كاهش مقاومت بدن و ابتلا مكرر به بيماريها، اختلال در خونسازي، شب كوري و در موارد كمبود شديد  آسيب رسيدن به چشم ها و نهايتا" كوري مي شود. كودكاني كه دچار كمبود ويتامين A هستند بيشتر به بيماري مبتلا مي شوند و دوره بيماري در آنها طولاني تر است. براي پيشگيري از كمبود ويتامين A در كودكان زير 2 سال، بايد از روز پانزدهم تولد تا 2 سالگي به كودك هر روز 25 قطره مولتي ويتامين يا قطره ويتامين A+D بدهيد.

آيا مي دانيد كمبود يد چه عوارضي در كودكان زير 5 سال دارد؟

 كمبود يد در دوران جنيني سلامت كودك را مختل مي سازد و در صورتي كه كمبود يد شديد باشد عقب ماندگي رشد مغزي و جسمي كودك، اختلال در راه رفتن و صحبت كردن را بدنبال دارد. قدرت يادگيري در كودكي كه دچار كمبود يد مي باشد كاهش مي يابد و بعدا" منجر به افت تحصيلي او در مدرسه مي شود. بنابراين توصيه مي شود مادران در دوران بارداري آن مقدار نمك را كه مجاز به استفاده از آن هستند حتما از نوع نمك يددار انتخاب نمايند.

چگونه از كمبود يد در كودك پيشگيري كنيم؟

براي پيشگيري از اختلالات ناشي از كمبود يد از جمله اختلال در رشد مغزي و جسمي و كاهش قدرت يادگيري، بايد در برنامه غذايي روزانه از نمك يددار استفاده كنيم. مصرف نمك يددار تنها راه كودك در برابر اثرات زيان آور و قابل پيشگيري كمبود يد است.